8 Udala. EHU.

Donostiako Udaletxeko Ingurugiro Sailera jo nuen informazioari esker: nirea bezalako kasu gehiago iritsi zitzaizkien. Ingurumeneko toxikotasuna neurtzen duen EHUko talde bateko irakasle batekin harremanetan jarri nintzen. 2012 maiatzaren 23an elkartu ginen. Analitikak eta eman nion informazioa aztertu ondoren etxeko plano bat egin zuen. Datu guztiak bildu ondoren esan zidan egoera larri baten aurrean nengoela, eta ordurako, jarraika nituenek bere telefonoa ere zelatatuta izango zutela. Datu interesgarri asko eman zizkidan: laborategi batean diseinatzen dituzte toxikoak. D10 motako metal partikulak  -izugarri txikiak- erabiltzen dituzte. Albeoloei itsasten zaizkie, eta oso zaila da gero hortik kanporatzea. Edozein tokietatik bota ditzakete, etxean sartu gabe ere, sarrailatik, sukaldeko kanpaitik… Merkurio lurrunkor eran prestatzen dute. Epe baten barruan desagertzen da testuinguruan inongo arrastorik utzi gabe, bakarrik intoxikatuta izan den gorputzean. Zalantzak zituen beldurtu edo hil nahi izan ote ninduten. Behin atean gurutze bat jarri zidatela esan nionean keinu hunkigarri bat agertu zitzaion aurpegian, eta gaineratu zuen edozein hanka sartze edo gehiegikerietan harrapatuta bost axola zaiela.  Xurgagailu arruntak ez erabiltzeko esan zidan, poltsetatik D10 partikulek ihes egiten baitute airean gehiago zabalduz; zikinkeria harrapatzeko iragazki moduan uraz baliatzen direnak gomendatu zidan. Aholku batzuk eman zizkidan: tabernetan edalontziak ez erabiltzea, hots, beti botilatik edatea, Garbi adierazi zidan etxean sartu direla sumatzen badut haizagailuak piztu, leihoak zabaldu eta berehala alde egin. Bestela, dena itxita utzita alde egin, etorriko ziren ahal zuten bezain azkar toxikoen neurketa bat egitera. Baina hurrengo batean telefonoz hizketan ari ginela, aukera hori baztertu zuen, beraientzako oso arriskutsua baitzen. Eman nizkion analitikak taldean aztertu zituzten: izan nituen sintometako asko merkurioak sortutakoak zirela esan zidan, eta Austrian jaso nuen tratamendua egokia zela. Udaletxeko Ingurugiro Sailean informazio baliagarri gehiago eman zidaten: zenbait toxiko ez dira gernu eta odoletan agertzen, hortik oso azkar gantzean eta zenbait gorputz ataletan kokatzen baitira; ilean eta izerdian antzeman daitezke batzuk, ez denak, eta hori ere epe baten barne. Zenbait toxiko detektatzeko oso garestia den tresneri berezia behar da, eta holakoa Toxikologia Institutuan dute.